4 këshilla për një jetë më cilësore pas kancerit të gjirit

Kanceri i gjirit është kanceri i dytë më i shpeshtë te gratë, dhe mund të shfaqet edhe te burrat. Përafërsisht një në tetë gra do t'i diagnostikohet kanceri i gjirit gjatë jetës, por falë përparimeve në zbulimin dhe trajtimin e hershëm, shkallët e mbijetesës janë të larta.

„Kanceri i gjirit shpesh ka një prognozë shumë të favorshme“, thotë dr. Daniela Stan, internistike nga Mayo Clinic në Klinikën për Diagnostikim të Gjirit. Nëse kanceri i gjirit zbulohet herët, ekzistojnë më shumë mundësi trajtimi dhe një shans më i mirë për mbijetesë.

Personat që kanë mbijetuar kancerin e gjirit mund të kenë efekte anësore afatgjata të trajtimit dhe stres psikologjik për shkak të diagnozës. Të mësuarit se si të lehtësoni efektet anësore të trajtimit mund të përmirësojë cilësinë e jetës suaj.

Nëse ju është diagnostikuar kanceri i gjirit, ja katër hapa që mund të përmirësojnë jetën tuaj pas trajtimit:

1. Kuptoni efektet anësore afatshkurtra dhe afatgjata të trajtimit tuaj

Trajtimi i kancerit të gjirit mund të përfshijë operacion, rrezatim, kemoterapi dhe, nëse tumori ka receptorë për estrogjen, terapi anti-estrogjenike. Njohja e efekteve anësore të mundshme të trajtimit tuaj specifik ndihmon në planifikim.

„Njerëzit duhet ta dinë hartën e rrugës: cilat trajtime do të kenë dhe në cilën periudhë kohore“, thotë dr. Stan. „Pas trajtimit, sa gjatë do të jetë e prekur shëndeti fizik apo psikologjik?“ Flisni me mjekun tuaj për sa zakonisht zgjasin efektet anësore dhe cilat teknika apo barna mund të lehtësojnë simptomat.

„Mjegulla në tru“ (çrregullimi kognitiv) mund të zgjasë me muaj pas kemoterapisë. Për kemoterapi dhe rrezatim, „lodhja është problem i madh. Shumë njerëz e kalojnë atë“, shton dr. Stan.

Disa kemoterapi mund të dëmtojnë sistemin nervor — gjendje e njohur si neuropati periferike. Përafërsisht 30–40 % e pacientëve përjetojnë ndijime shpimi, djegieje, dobësi apo mpirje në duar dhe këmbë. „Për disa neuropatia zvogëlohet me kalimin e kohës, kurse për të tjerët mbetet afatgjatë“, shpjegon dr. Stan. Është e rëndësishme të dihet se neuropatia e shkaktuar nga kemoterapia është e trajtueshme, pra mund të merrni lehtësim.

Shumica e tumoreve kancerogjene të gjirit kanë receptorë për estrogjen, prandaj terapia anti-estrogjenike është trajtim i shpeshtë. „Disa nuk kanë asnjë simptomë, ndërsa të tjerë përjetojnë simptoma të ngjashme me menopauzën, si valë të nxehta, thatësi vaginale dhe dhembje në nyje.“

Nuk ka nevojë të vuani në heshtje nga efektet anësore të trajtimit. Flisni me mjekun tuaj për gjasat e efekteve anësore dhe çfarë mund të bëni për të lehtësuar simptomat. Shpesh barnat, fizioterapia, ushtrimet dhe mjekësia integrative mund të zvogëlojnë ndjeshëm shqetësimin.

2. Mbështetuni te miqtë dhe familja për mbështetje emocionale

Personat që kanë mbijetuar kancerin e gjirit kanë nevoja të ndryshme sipas llojit dhe stadit, por shumica ndajnë nevojën për mbështetje emocionale të vazhdueshme. „Familja dhe miqtë janë shumë të rëndësishëm. Përpiquni të kaloni kohë me njerëz që ju duan“, thotë dr. Stan.

Pas përfundimit të trajtimit, shumë të mbijetuar ndjejnë se duhet të vazhdojnë me jetën sikur asgjë të mos kishte ndodhur. „Por kjo është periudhë e ndjeshme dhe ndonjëherë ndihen të braktisur“, shpjegon dr. Stan. Ata ende mund të përballen me efekte anësore afatgjata ose stres nga diagnoza, prandaj kanë nevojë për mbështetje të vazhdueshme.

Biseda me të mbijetuar të tjerë të kancerit të gjirit mund të ndihmojë. Kërkojini mjekut tuaj t'ju lidhë me një grup mbështetjeje ose mentor që mund t'u përgjigjet pyetjeve rreth jetës pas kancerit.

Nevojat emocionale ndryshojnë. Disa janë të privuar dhe nuk duan të ndajnë të gjithë rrugëtimin e luftës, prandaj familja dhe miqtë duhet të respektojnë dëshirat e atyre që nuk duan të bëhen „zëdhënës“ të kësaj teme, thotë dr. Stan.

Trishtimi dhe shqetësimi janë të shpeshta. Biseda me një psikolog mund të jetë e dobishme nëse përballja me stresin është e vështirë. „Lidhja me një psikolog përmes mjekut të kujdesit parësor ose në komunitet mund të jetë jashtëzakonisht e rëndësishme“, thotë dr. Stan. Nëse depresioni ose ankthi vazhdojnë, një psikiatër mund të shqyrtojë barna që do të lehtësonin simptomat.

3. Mësoni rrezikun tuaj për rishfaqje të sëmundjes dhe si ta zbuloni në kohë

„Shqetësimi më i shpeshtë është frika nga rikthimi“, thotë dr. Stan. „Është shumë e rëndësishme t'i informosh pacientët për rrezikun e tyre dhe për atë çfarë mund të bëjnë.“

Edhe pse rreziku është relativisht i ulët, zbulimi i hershëm i rikthimit përmirëson prognozën. „Duhet të dini saktësisht çfarë duhet të vëreni“, thekson dr. Stan.

Tumoret pozitive për estrogjen kanë prirje më të madhe të metastazojnë në kocka. Nëse keni dhembje kockash që zgjasin disa javë, informoni mjekun. Tumoret negative për estrogjen janë më të rralla dhe përhapen më shpesh në mëlçi, mushkëri ose tru. Dhembjet në pjesën e sipërme djathtas të barkut, dhembje gjoksi, kollë apo dhembje koke – të gjitha këto duhen raportuar te mjeku.

Sa i përket kontrolleve pas trajtimit, Mayo Clinic rekomandon ekzaminim klinik të gjinjve çdo gjashtë muaj gjatë pesë viteve të para. Përveç ekzaminimit, ju nevojitet mamografi një herë në vit, përveç nëse gjinjtë ju janë hequr. Nëse keni implante pas rikonstruksionit, ju nevojitet MRI e gjinjve çdo tri deri katër vjet, duke filluar përafërsisht tre vjet pas vendosjes së implanteve.

Të mbijetuarit shpesh pyesin për ekzaminime më të gjera si PET CT-ja ose analiza gjaku shtesë, por dr. Stan shpjegon se ato nuk përmirësojnë shkallën e mbijetesës. „Këto teste shtesë rrisin stresin dhe numrin e biopsive, por nuk sjellin asnjë përfitim shtesë“, thotë dr. Stan. „Është e rëndësishme që pacientët të jenë të edukuar dhe të fuqizuar.“

4. Vendosni si prioritet shëndetin dhe cilësinë e jetës

Stili i jetës i balancuar është kyç për cilësinë e jetës pas kancerit të gjirit. „Ushtrohuni, flini dhe hani ushqim shumë të shëndetshëm – kjo nuk është 'dietë', por logjikë e shëndoshë“, këshillon dr. Stan. Përpiquni të shmangni ushqimin e përpunuar, mishin e kuq dhe alkoolin.

„Gjëja më e rëndësishme është aktiviteti fizik i rregullt“, thotë dr. Stan. „Kjo është shumë e rëndësishme për mua.“ Studimet tregojnë se aktiviteti fizik përmirëson cilësinë e jetës dhe zvogëlon rrezikun e rishfaqjes së kancerit.

Stresi gjithashtu ndikon në rrezikun e rikthimit. „Rekomandoj që çdo ditë të veçoni të paktën një orë kohë për vetveten – qoftë joga, meditimi apo shëtitje në natyrë për të zvogëluar stresin“, këshillon dr. Stan. Zvogëlimi i stresit përmirëson shëndetin e përgjithshëm dhe mund të zvogëlojë rrezikun e rishfaqjes së sëmundjes.

„Kjo është një mundësi për të kuptuar se ka ardhur koha t'i përkushtoheni vetes dhe të përmirësoni stilin tuaj të jetës“, thotë dr. Stan. „Bëni diçka të re që gjithmonë keni dashur ta bëni. Vendosni veten në vend të parë. Stili i balancuar i jetës vërtet ka rëndësi.“

Rekomandojmë të lexoni edhe tekstet e tjera në blogun tonë.

Burimi: Mayo Clinic