Pyetje të shpeshta rreth ripërsëritjes së kancerit të gjirit

21. shkurt 2025.

Për ata që kanë pasur kancer të gjirit, frika se ai mund të kthehet përsëri është shpesh e pranishme. Nëse kjo ndodh, mund të përjetoni një sërë emocionesh, duke përfshirë zemërim dhe konfuzion. Gjithashtu, është e natyrshme të keni pyetje.

Ja çfarë thotë dr. Sandhya Pruthi, specialiste e shëndetit të gjirit në Mayo Clinic dhe profesoreshë e mjekësisë në Mayo Clinic College of Medicine and Science, u thotë pacienteve të saj kur pyesin për rishfaqjen e kancerit.

Çfarë do të thotë saktësisht rishfaqja e kancerit (recidivi)?

Rishfaqja e kancerit (recidivi) ndodh kur kanceri kthehet pas një periudhe remisioni, qoftë kjo pas 6 muajsh apo 6 vitesh – ndonjëherë edhe më vonë.

Kjo ndodh kur, pavarësisht përpjekjeve për ta pastruar trupin nga kanceri, disa qeliza kanceroze mbeten në organizëm. Edhe pse për njëfarë kohe kanë qenë joaktive, me kalimin e kohës kanë filluar përsëri të shumohen, gjë që ka çuar në rishfaqjen e kancerit. Recidivi mund të jetë në të njëjtin vend ku ishte kanceri fillestar ose në një pjesë tjetër të trupit.

Sa e shpeshtë është rishfaqja e kancerit të gjirit?

Te kanceri i gjirit, recidivi sot është shumë më i rrallë se në të kaluarën. Falë kontrolleve të rregullta dhe edukimit, punonjësit shëndetësorë po diagnostikojnë gjithnjë e më shumë kancerin në faza më të hershme, gjë që në vetvete zvogëlon rrezikun e rishfaqjes.

Mundësia e recidivit varet kryesisht nga stadi i kancerit dhe biologjia e tumorit. Nëse keni kancer të gjirit në faza të hershme (stadi 0, I, II), shanset për mbijetesë pa sëmundje në 5 vitet e ardhshme shkojnë deri në 95%. Kjo do të thotë se me trajtim adekuat ekziston deri në 95% shans që kanceri të mos kthehet.

Nëse keni kancer të gjirit në stad më të vonshëm (stadi III), rreziku i rishfaqjes është më i lartë, dhe shkalla e mbijetesës pa sëmundje është rreth 60%.

Cilat lloje të kancerit të gjirit kanë shkallën më të ulët e cilat më të lartë të recidivit?

Kanceri jo-invaziv i gjirit (stadi 0) ka shkallën më të ulët të rishfaqjes sepse është i kufizuar brenda kanalit qumështor. Te karcinoma dukale in situ jo-invazive, ekziston 99% shans që të jeni pa sëmundje pas 5 vitesh.

Kanceri i gjirit në stadin IV, i cili përbën vetëm 5% deri 10% të të gjitha rasteve të kancerit të gjirit, shpesh nuk hyn në remision të plotë. Edhe kur kjo ndodh, zakonisht rishfaqet pas disa muajsh ose vitesh.

A janë trajtimet për rishfaqjen e kancerit njësoj si ato të diagnozës së parë?

Plani i trajtimit për rishfaqjen e kancerit të gjirit nuk duhet domosdoshmërisht të duket njësoj si herën e parë. Varet nga lloji dhe vendndodhja e kancerit, sa kohë ka kaluar që nga diagnoza e parë, trajtimet e mëparshme dhe gjendja juaj aktuale shëndetësore.

Gjithashtu varet nga sa kohë ka kaluar që nga diagnoza e parë. Opsionet e trajtimit vazhdimisht zgjerohen, dhe studiuesit mund të kenë kuptim më të mirë të një lloji të caktuar të kancerit ose të zbulojnë terapi të reja, të synuara. Si rezultat, mjekët sot shpesh mund të kontrollojnë më mirë recidivin falë trajtimeve më të avancuara.

Shpesh rekomandohet biopsia e ndryshimit të ri për të mësuar më shumë rreth biologjisë së kancerit, gjë që mund të ndihmojë në zgjedhjen e terapisë së synuar.

A mund të bëj diçka për të zvogëluar rrezikun e rishfaqjes së kancerit?

Po. Ekzistojnë disa faktorë rreziku për kancerin mbi të cilët mund të ndikoni. Ato përfshijnë zakone jetese të shëndetshme, si aktiviteti fizik i rregullt, mbajtja e një peshe trupore të shëndetshme, ushqyerja e pasur me fruta dhe perime si dhe shmangia e alkoolit dhe duhanit.

Por, unë bëra gjithçka siç duhet. Pse u kthye kanceri im?

Fatkeqësisht, edhe kur bëni gjithçka “siç duhet”, kanceri ndonjëherë prapëseprapë kthehet. Dhe kjo nuk është aspak faji juaj.

Kjo varet kryesisht nga biologjia e vetë kancerit. Studiuesit ende po përpiqen të kuptojnë shumë aspekte të kësaj sëmundjeje. Te lloje të caktuara kanceri, shkencëtarët ende po përpiqen të zbulojnë si ta synojnë më mirë tumorin dhe të parandalojnë kthimin e tij.

Gjenetika gjithashtu mund të luajë rol të rëndësishëm. Nëse keni predispozitë të trashëguar për kancer të gjirit, ka më shumë gjasa të zhvilloni një lloj të ri, të dytë të kancerit, e jo domosdoshmërisht recidiv të kancerit fillestar.

Nëse keni bërë testim gjenetik para më shumë se 5 vitesh, mjeku juaj mund t'ju rekomandojë ta përsërisni. Vazhdimisht zbulohen mutacione të reja gjenetike që mund të ndikojnë opsionet e trajtimit në rast të rishfaqjes së kancerit.

Si mund të mbaj qëndrim pozitiv duke u përballur me rishfaqjen e kancerit?

Rishfaqja e kancerit sjell shumë emocione. Mund të ndjeni zemërim, frikë ose dëshpërim. Ndoshta do të fajësoni veten ose ekipin tuaj mjekësor. Ndoshta do të shqetësoheni nëse do të mund të kaloni përsëri nëpër trajtim.

Sfidë shtesë paraqet fakti se përvoja juaj këtë herë mund të jetë ndryshe. Recidivi ndoshta nuk ka të njëjtën biologji si tumori fillestar. Ndoshta do t'ju duhet edhe një biopsi për të vlerësuar ndryshimin e ri. Gjithashtu, mund të jenë të disponueshme terapi të reja.

Rrethimi me njerëz që ju kuptojnë mund t'ju ndihmojë të përballeni me sfidat. Mbështetuni te të dashurit tuaj. Bashkohuni me një grup mbështetës ose një komunitet online të verifikuar. Bisedoni me një terapist – disa janë të specializuar për punën me pacientë të prekur nga kanceri dhe i kuptojnë frikët e lidhura me recidivin.

Këshillat e dr. Pruthi për përballimin me “ankthin nga skanimet”

Nëse keni pasur kancer, është normale të ndjeni nervozizëm, frikë, stres ose ankth kur vjen koha për kontrollet periodike. Këto ndjenja janë aq të shpeshta sa kanë marrë edhe emërtim të veçantë: “scanxiety” (ankthi nga skanimet).

Kur përballeni me teste diagnostikuese, mund t'ju ndihmojë të kujtoheni se kontrollet janë një mjet i rëndësishëm dhe i dobishëm për shëndetin tuaj.

“Nëse rezultatet janë ashtu si i shpresonit, skanimet do t'ju sjellin lehtësim”, thotë dr. Pruthi. “E nëse skanimi tregon ndonjë shqetësim, ndryshim ose konfirmon diagnozën e kancerit, ekziston fuqi në të diturit. Mund të reagoni dhe të kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore.”

Ja disa këshilla se si të përballeni me ankthin:

Ndani shqetësimet tuaja me ekipin tuaj mjekësor. Ata mund t'ju përgjigjen pyetjeve dhe t'ju ndihmojnë të dini çfarë të prisni.
Jini aktivë.“Mos rrini thjesht duke pritur rezultatet,” thotë dr. Pruthi. “Ushtrohuni, dilni shëtitje, ndiqni ndonjë orë në palestër. Aktiviteti fizik ju mundëson të kontrolloni trupin tuaj dhe të largoni mendimet nga shqetësimi.”
Mbështetuni te të dashurit tuaj. Kërkojini një shoku ose një anëtari familjeje t'ju shoqërojë në kontroll për mbështetje. Rrethohuni me njerëz pozitivë, empatikë që kuptojnë çfarë po kaloni.
Planifikoni testimin në mëngjes. Nëse caktoni kontrollin më herët gjatë ditës, do të keni më pak kohë për t'u shqetësuar para tij.
Informohuni rreth procesit. Pyesni mjekun tuaj kur mund të prisni rezultatet dhe si do t'i merrni. A do t'ju telefonojë dikush nga ekipi juaj mjekësor? A do t'i merrni përmes portalit të pacientëve?
Përdorni teknika të menaxhimit të stresit.“Është e rëndësishme të gjeni mënyra për zvogëlimin e stresit,” thotë dr. Pruthi. “Mund të përfitoni nga joga, frymëmarrja e thellë ose teknika të tjera relaksimi.”
Kushtoni vëmendje gjumit.“Gjumi është shpesh gjëja e parë që prishet,” thotë dr. Pruthi. “Kur jeni të shqetësuar për rezultatet, mendja punon vazhdimisht gjatë natës.” Mungesa e gjumit mund të çojë në lodhje dhe nervozizëm, gjë që mund të përforcojë ankthin nga skanimet.
- Nëse keni probleme me gjumin, bisedoni me mjekun tuaj për të zbuluar nëse ka faktorë të tjerë që ndikojnë gjumin tuaj dhe nëse ka diçka që mund t'ju ndihmojë.
Kërkoni ndihmë profesionale. Disa terapistë janë të specializuar për punën me pacientë të prekur nga kanceri. Kërkojini mjekut tuaj rekomandime.
Jini të kujdesshëm në përdorimin e internetit.“Shmangni forumet online, veçanërisht ato pa moderim,” këshillon dr. Pruthi. “Mund të lexoni diçka që do t'ju shqetësojë edhe më shumë – por mos harroni se çdo rast është individual dhe kjo nuk duhet të jetë përvoja juaj.”