Aktiviteti fizik dhe kanceri i gjirit

20. gusht 2025.

Mund të jetë e vështirë të vihesh në lëvizje, veçanërisht nëse nuk ndihesh mirë, por marrja pjesë në aktivitet fizik mund të lehtësojë efektet anësore të trajtimit dhe potencialisht të zvogëlojë rrezikun e rishfaqjes së kancerit të gjirit.

Përfshirja e rregullt në aktivitete fizike është pjesë e rëndësishme e ruajtjes së shëndetit. Një mënyrë jetese më aktive mund të zvogëlojë mundësinë e zhvillimit të kancerit të gjirit. Nëse tashmë keni diagnozë, forma të ndryshme të rekreacionit mund të zvogëlojnë rrezikun e kthimit të sëmundjes (recidivit). Përveç kësaj, lëvizja mund të ndihmojë në lehtësimin e pasojave të pakëndshme të trajtimit, si lodhja, dhimbja, depresioni dhe limfedema.

Përfitimet e aktivitetit fizik

Hulumtimet vazhdimisht zbulojnë përfitime të reja të stilit të jetës aktiv. Për shkak të përfitimeve të shumta, gjithnjë e më shumë mjekë e rekomandojnë aktivitetin fizik si pjesë kyçe të planit të parandalimit dhe trajtimit të kancerit të gjirit. Disa ekspertë përdorin madje termin „lëvizja si mjekim“. Përfitimet e jetesës aktive nuk zvogëlohen me moshën, prandaj rekomandohet të jeni në lëvizje pavarësisht moshës.

Jeta më aktive zvogëlon rrezikun e zhvillimit të kancerit të gjirit

Statistikat tregojnë se gratë që praktikojnë rregullisht ushtrime fizike kanë një rrezik më të ulët të zhvillimit të kancerit të gjirit krahasuar me ato që kanë një stil jetese të ulur. Mekanizmi i saktë nuk është shpjeguar plotësisht, por besohet se lëvizja e rregullt ndihmon në kontrollimin e niveleve të hormoneve si insulina dhe estrogjeni, të cilët mund të ndikojnë në rritjen e tumorit. Ruajtja e një peshe trupore të shëndetshme kontribuon gjithashtu në ekuilibrin hormonal, zvogëlimin e proceseve inflamatore dhe forcimin e funksionit imunitar.

Ushtrimet fizike zvogëlojnë mundësinë e recidivit

Hulumtime të shumta tregojnë se gratë që kanë qenë rregullisht fizikisht aktive pas diagnozës kanë një mundësi më të vogël të kthimit të kancerit, si dhe një rrezik më të vogël të vdekjes. Edhe pse jo të gjithë faktorët janë të njohur, supozohet se ndikimi pozitiv është i ngjashëm me atë të parandalimit – përmes kontrollit të peshës dhe stabilizimit hormonal.

Stërvitja mund të zgjasë jetëgjatësinë

Sipas një studimi të vitit 2025, numri më i madh i hapave ditorë lidhet me zvogëlimin e rrezikut të vdekshmërisë te gratë në postmenopauzë që kanë pasur kancer. Ato që bënin çdo ditë ndërmjet 5.000 dhe 6.000 hapa e zvogëluan rrezikun e vdekjes për 40%. Sa i përket shëndetit të zemrës, 2.500 hapa shtesë në ditë lidheshin me një rrezik 34% më të vogël të vdekjes për shkak të sëmundjeve kardiovaskulare.

Aktiviteti fizik lehtëson efektet anësore të terapisë

Hulumtimet tregojnë se lëvizja e rregullt mund të lehtësojë intensitetin dhe shpeshtësinë e efekteve anësore te personat që kalojnë trajtim për kancer. Aktivitetet rekreative u sjellin dobi personave të të gjitha moshave me diagnozë kanceri. Është konfirmuar shkencërisht se aktiviteti fizik mund të:

zvogëlojë ndjenjën e lodhjes dhe depresionit
zvogëlojë ankthin
zvogëlojë rrezikun e limfedemës
përmirësojë aftësitë fizike
forcojë sistemin skeletor
përmirësojë cilësinë e gjumit
lehtësojë dhimbjen në kocka dhe nyje
parandalojë neuropatinë

Stërvitja e forcon trupin

Ndërsa gratë plaken, shpesh vjen deri te zvogëlimi i masës muskulore dhe rritja e indit dhjamor. Kemoterapia dhe terapia hormonale mund të shkaktojnë menopauzë të parakohshme, ndërsa rënia e estrogjenit kontribuon më tej në humbjen e muskujve. Ushtrimet e forcës ndihmojnë në rritjen e masës muskulore dhe zvogëlimin e yndyrës trupore — gjë që lehtëson detyrat e përditshme si mbajtja e peshave, pastrimi apo ngjitja e shkallëve.

Aktivitetet për ruajtjen e shëndetit të kockave

Plakja sjell humbje natyrale të masës kockore. Te gratë me diagnozë të kancerit të gjirit kjo është edhe më e theksuar për shkak të terapive të caktuara. Gratë përgjithësisht kanë rrezik më të lartë të osteoporozës pas moshës 50-vjeçare. Osteoporoza i dobëson kockat, duke rritur rrezikun e frakturave. Aktivitetet si ecja, vrapimi ose stërvitja me peshë mund të ndihmojnë në ruajtjen e masës kockore dhe parandalimin e humbjes së saj të mëtejshme.

Aktiviteti fizik ndihmon në ruajtjen e lëvizshmërisë

Mbresat e mbetura pas operacionit të gjirit, rikonstruksionit ose rrezatimit mund të kufizojnë lëvizjet e shpatullës dhe krahut. Nëse këto zona nuk përdoren mjaftueshëm pas trajtimit, ato mund të humbin fleksibilitetin. Shtrirja graduale dhe e kujdesshme mund të përmirësojë lëvizshmërinë dhe të rikthejë amplitudën e plotë të lëvizjes.

Cilat lloje aktivitetesh të zgjidhni?

Ekzistojnë tri kategori kryesore të aktiviteteve fizike:

ushtrime aerobike (ecje, çiklizëm)
ushtrime shtrirjeje dhe fleksibiliteti
stërvitje force dhe rezistence (peshëngritje, shtytje)

Çdo lloj sjell përfitime unike, dhe kombinimi i tyre ofron efektin optimal.

Si të stërviteni në mënyrë të sigurt

Pavarësisht nëse lëvizni para, gjatë apo pas trajtimit, është e rëndësishme ta bëni këtë në mënyrë të sigurt. Kujdes i veçantë nevojitet nëse kanceri është përhapur në kocka.

Sipas ekspertëve të Kolegjit Amerikan të Mjekësisë Sportive (ACSM), aktiviteti fizik është i sigurt gjatë të gjitha fazave të trajtimit të kancerit të gjirit, me kusht që të respektohen rekomandimet dhe aktiviteti të përshtatet me gjendjen individuale. Mundësia juaj për të qenë fizikisht aktiv varet nga gjendja juaj e përgjithshme shëndetësore para diagnozës.

Nëse më parë nuk keni qenë aktiv/e, rekomandohet të filloni ngadalë. Nëse më parë keni stërvitur rregullisht, ndoshta do të mjaftojë vetëm të zvogëloni intensitetin. Në çdo rast, konsultimi me mjekun para fillimit është i domosdoshëm.

Gjithashtu, mendoni për konsultim me një fizioterapeut që ka përvojë në punën me pacientë me limfedemë. Ai mund të vlerësojë lëvizshmërinë tuaj, të zbulojë kufizime eventuale dhe t'ju ndihmojë të zhvilloni një plan aktiviteti të përshtatur me nevojat tuaja.

Rekomandimet për aktivitet fizik te personat me diagnozë kanceri

Shoqata Amerikane për Luftën kundër Kancerit i mbështet rekomandimet e Kolegjit Amerikan të Mjekësisë Sportive, të cilat përfshijnë:

Shmangni pasivitetin dhe kthehuni te detyrat e përditshme sa më shpejt të jetë e mundur.
Përfshihuni në aktivitete fizike të rregullta.
Filloni ngadalë dhe rrisni gradualisht vëllimin e aktivitetit.
Synoni të paktën 150 minuta lëvizje të moderuar ose 75 minuta lëvizje intensive në javë.
Aktivizohuni disa herë në javë, të paktën 10 minuta për seancë.
Përfshini stërvitjen e forcës të paktën dy herë në javë.
Bëni ushtrime shtrirjeje të paktën dy ditë në javë.

Kur duhet të ndërpritet aktiviteti

Nëse keni nivel të ulët të qelizave të kuqe të gjakut (anemi) ose çrregullim koordinimi (ataksi), shmangni përpjekjen fizike. Gjithashtu, nëse keni numër të ulët trombocitesh ose qelizash të bardha të gjakut, rekomandohet të ndërprisni ushtrimet aerobike. Nëse ndjeni dhimbje, presion në gjoks ose vështirësi në frymëmarrje, ndërprisni menjëherë aktivitetin dhe kontaktoni mjekun.

11 këshilla për të ruajtur zakonin e stërvitjes

Bëjeni aktivitetin argëtues Bashkohuni me një grup joge, ecjeje malore ose vallëzimi, ose shijoni vetëm një shëtitje në natyrë.
Ndryshoni aktivitetet Një ditë ecni, ditën tjetër bëni stërvitje force, ditën e tretë bëni çiklizëm.
Seanca të shkurtra por intensive Edhe tre deri në katër minuta përpjekje intensive në ditë mund të sjellin dobi.
Lëvizni me shokë Stërvitja me dikë e rrit shansin që të mbeteni të vazhdueshëm.
Vendoseni lëvizjen si prioritet Planifikojeni si çdo detyrë tjetër të rëndësishme.
Stërvituni në mëngjes Ka më pak gjasa ta anashkaloni aktivitetin nëse e bëni herët.
Ose në mbrëmje Pas punës, aktiviteti fizik ndihmon në lirimin nga stresi.
Stërvituni edhe kur jeni të lodhur/a Lëvizja çliron endorfina që përmirësojnë humorin.
Mbani një ditar aktivitetesh Shënoni përparimin për të mbetur të motivuar/a.
Shpërbleni veten Vendosni synime dhe festoni kur i arrini.
Jini fleksibël/e Nëse jeni tepër i/e lodhur ose i/e zënë — bëni pauzë, por rikthehuni kur të ndiheni gati.