Nga lufta për jetë te lufta për të tjerët: Intervistë me Murisa Bričić, kryetare e Shoqatës "Nismo same" Gračanica

Biseduam me Murisa Bričić, kryetaren e Shoqatës “Nismo same” Gračanica, në kuadër të projektit Të bashkuar kundër kancerit të gjirit. Si e mbijetuar e kancerit të gjirit, Murisa vendosi ta shndërrojë luftën e saj në një mision për mbështetjen dhe edukimin e grave të tjera që përballen me sfida të ngjashme.

Murisa ndau me ne historinë e saj frymëzuese, na dha një pasqyrë të punës së Shoqatës “Nismo same”, foli për rëndësinë e mbështetjes psikologjike, zbulimit të hershëm dhe parandalimit të kancerit të gjirit, si dhe për keqkuptimet më të shpeshta me të cilat përballen gratë.

Jeta e saj, e mbushur me sfida, por edhe me momente të ndritshme, është simbol i shpresës dhe guximit. Përmes kësaj intervistë, shpresojmë të japim një kuptim më të thellë të kësaj çështjeje të rëndësishme, por edhe të dërgojmë një mesazh mbështetjeje për të gjithë ata që përballen me kancerin e gjirit.

______________________________

Emri im është Murisa Bričić dhe jam kryetare e Shoqatës "Nismo same" Gračanica. U operova për kancer të gjirit (mastektomi) në vitin 2001, në moshën 41-vjeçare. Tani jam 63 vjeçe dhe kam 22 vjet të pjesës më të bukur të jetës, sepse fakt është që pas një diagnoze dhe trajtimi kaq të vështirë, konsideroj se çdo ditë është një dhuratë, çdo moment i jetës ka bukuri të paçmuar!

Para përgjigjeve, dua t'u uroj të gjithëve që do t'i lexojnë këto rreshta, shëndet të mirë në të gjitha format! Shëndeti është më i rëndësishmi dhe këtë e kuptojnë më së shumti ata që kanë qenë të përballur me sfida shëndetësore!

1. A mund të na tregoni diçka më shumë për punën e shoqatës “Nismo Same”?

Shoqata e grave të prekura nga tumori i gjirit dhe sëmundje të tjera malinje “Nismo same” Gračanica është një shoqatë e re. Është regjistruar më 1 shkurt 2022 dhe aktualisht kemi 40 anëtare.

Në më shumë se një vit pune, as vetë ne nuk e kuptojmë sa aktivitete të ndryshme kemi bërë dhe si kemi arritur brenda kësaj periudhe kaq të shkurtër pune të bëhemi një shoqatë e njohur, e rëndësishme dhe shumë e vlerësuar nga e gjithë komuniteti ynë, madje edhe më gjerë.

Përfshihemi në të gjitha aktivitetet në shtetin tonë që në çfarëdo mënyre mbrojnë shëndetin e gruas dhe u japin mbështetje dhe ndihmë grave përmes metodave inovative të trajtimit.

Misioni ynë themelor është edukimi i pacientëve për vetë sëmundjen, mënyrat e trajtimit dhe ekzaminimet diagnostike, ndërsa vizioni i Shoqatës është që përmes punës së saj të kontribuojë në krijimin e kushteve më të mira, më humane dhe më të shëndetshme për të prekurat dhe të trajtuarat nga tumoret, si dhe që përmes shoqërimit të përbashkët dhe shkëmbimit të përvojave të japë mbështetje, vetëbesim dhe besim në shërim dhe një të ardhme më të mirë.

Qëllimi ynë është që përmes punës sonë të nxisim dhe të ndihmojmë futjen e Programit të mbrojtjes parandaluese kundër kancerit të gjirit, vezoreve dhe qafës së mitrës në BeH!!

1. Si vendosët të përfshiheni në këtë lloj mbështetjeje?

Vetë regjistrimi ishte një sekuencë aktivitetesh që ne, disa gra të operuara midis viteve 2001-2005, duke u mbledhur dhe shoqëruar, u përpoqëm të ndihmonim njëra-tjetrën në periudhën pas operacionit. Ishte kjo kohë 22 vjet më parë, kur shumë pak ose aspak dihej për kancerin e gjirit. Nuk dinim as te cili doktor të drejtoheshim, e të mos flasim për kryerjen e vetë-ekzaminimit, mamografisë apo ultrazërit të gjirit.

Adresa e parë zakonisht ishte gjinekologu dhe mund t'ju them se në atë kohë ishte fat i madh që kanceri i gjirit të zbulohej në kohë!

Ai shoqërimi dhe bisedat tona të rastit çuan në idenë që në Qendrën për Shëndet Mendor të Institucionit tonë Shëndetësor Publik Shtëpia e Shëndetit Gračanica të fillonte të mblidhej një numër më i madh grash, ku mund të merrnim edhe mbështetje psikologjike.

Ishim të zëna me trajtimin dhe mendonim se nuk do të kishim kohë të regjistronim shoqatën dhe të zhvillonim aktivitete më të mëdha dhe më domethënëse.

1. Si vendosët të përfshiheni në këtë lloj mbështetjeje?

Përfshirja ime në mbështetjen e përmendur, dhe tani përmes shoqatës, karakterizohet nga hapja ime, aq sa nevojitet për gruan përballë meje të kuptojë se kurrë nuk është vetëm në asgjë, sfidat janë kudo rreth nesh, edhe në sëmundje, dhe ne duhet të shohim dhe kërkojmë shembuj pozitivë, gra që e kanë pranuar me guxim sëmundjen e tyre dhe kanë nisur me guxim "aventurën" e quajtur: "Jetoj sot, nesër është ditë e re!".

Dhe gjithmonë, e lidh sfidën e sëmundjes me këshillën e njohur shpirtërore: "Çfarë dëshiron të më mësojë kjo sëmundje! Çfarë është fshehur tek unë, e unë nuk jam e vetëdijshme për të?"

Atëherë fillon edhe hulumtimi i vetvetes dhe i sjelljes së vet në periudhën e mëparshme të jetës.

1. Si mbështeten anëtaret e shoqatës mes tyre?

Pavarësisht se jam kryetare e shoqatës, megjithatë të gjitha së bashku i kemi arritur këto rezultate që janë pas nesh, dhe rezultati më i madh i të gjithë kësaj janë fytyrat e gëzuara dhe do të thosha zemrat e anëtareve tona.

Gëzim për vëllazërimin/motërimin që kemi krijuar vetë, përmes bisedës dhe punës së përbashkët, gëzim që jemi gjallë, gëzim që kuptohemi plotësisht, gëzim që ndihmohemi mes vete përmes situatave të ndryshme, nga këshillat, receta deri te shkuarjet e përbashkëta në kontrolle, marrja e rezultateve njëra-tjetrës, ndihma rreth caktimit të kontrolleve. Mjafton vetëm njëra të shkruajë një mesazh në grupin viber: "Nesër shkoj në QKUK Tuzla, kujt i duhet gjë, vajzat e mia?" E mrekullueshme!

Anëtaret e Shoqatës “Nismo same” Gračanica

1. A ka aktivitete apo ngjarje të caktuara që janë veçanërisht të dobishme, për shembull a organizon shoqata juaj ligjërata apo punëtori mbi metodat e reja të trajtimit të kancerit të gjirit, duke përfshirë testimin gjenetik?

Padyshim po ecim në atë drejtim! Nuk kemi pasur ende rastin të bëjmë një ligjëratë mbi testimin gjenetik, por besojmë se deri në fund të këtij viti do të gjejmë mënyrën t'i njohim në detaje anëtaret tona, por edhe gratë e shëndetshme, me përparësitë e testimit gjenetik dhe me mundësitë që gruaja të mos duhet të marrë kemoterapi, nëse ky testim vërteton se nuk i nevojitet.

Kjo është vërtet e rëndësishme, duke pasur parasysh se protokollet mjekësore janë të tilla që kemoterapitë dhe radioterapitë janë trajtim i rregullt në trajtimin e kancerit.

Është e paçmuar për shëndetin e gruas që të mos marrë kemoterapi, nëse ajo nuk do t'i ndihmojë në trajtim.

Përveç kësaj edukimi të planifikuar, ne kemi pasur disa herë punëtori praktike dhe ligjërata edukative mbi parandalimin e kancerit të gjirit, mbi vetë-ekzaminimin, kohët e fundit edhe një punëtori praktike me pjesëmarrjen e nxënëseve nga shkollat e mesme, me të cilat bashkëpunojmë dhe i ftojmë në të gjitha ligjëratat ose ne shkojmë tek ato për të biseduar për parandalimin.

Këtë e konsiderojmë shumë të rëndësishme, që vajzat të fitojnë herët zakonin e kryerjes së vetë-ekzaminimit të gjirit, që të heqim stigmën nga këto sëmundje, sepse do t'i shërojmë më lehtë nëse shfaqen.

Jemi të lumtura që kemi pasur biseda dhe punëtori me nëna beqare dhe nëna nga familje social-ekonomikisht të pafavorizuara. Si nëna të cenueshme dhe të ndjeshme, ndamë kohë ta kalonim me fëmijët dhe të rinjtë, si dhe kujdestarët e tyre që nuk janë në familjet e tyre, për arsye të ndryshme! Dashuri kudo rreth nesh!

1. Çfarë mendoni se është më e vështira për gratë kur përballen me diagnozën e kancerit të gjirit?

Ashtu siç e njohim si sëmundje kancerin, gjëja më e vështirë sigurisht për çdo person, e sigurisht edhe për gratë, është kuptimi që në trupin e tyre është shfaqur një sëmundje, e cila deri kohët e fundit konsiderohej e pashërueshme. Ky është arsyeja e frikës më të madhe, njohuria që kemi kancer.

Frika nga sëmundja, frika nga trajtimi, frika për familjen dhe fëmijët, frika si të përballojmë sëmundjen, frika si do ta përballojnë familja dhe fëmijët këtë barrë, frika çfarë do të thonë të tjerët, frika nga refuzimi, humbja e flokëve.

Shihni sa herë frikë, frikë.

Për këtë arsye, mendimi ynë, i të gjitha anëtareve dhe imi personalisht, është se pengesë e madhe për të prekurat nga kanceri është mungesa e mbështetjes psikologjike në klinikë, gjatë njoftimit të diagnozës, pas ndërhyrjes kirurgjikale dhe gjatë trajtimit! Mbështetja psikologjike si një formë e rregullt ndihme në trajtimin e gruas së prekur!

1. Si ndihmon shoqata juaj në përballimin e këtyre sfidave?

Mungesën e ndihmës psikologjike të vazhdueshme ne e kompensojmë përmes bisedave dhe shoqërimit tonë, përmes mbajtjes së punëtorive me psikolog në organizatën tonë, të cilat i konsiderojmë si nevojë të përditshme!

Që do të thotë se do të ishte shkëlqyer nëse çdo grua, përveç shoqërimit dhe bisedave tona në shoqatë, do të shkonte përsëri herë pas here në Qendrën për Shëndet Mendor, e cila është në Shtëpinë tonë të Shëndetit gjithmonë e hapur për të gjithë ata që kanë nevojë për forcën e humbur.

1. Si reagojnë gratë kur mësojnë për shoqatën tuaj dhe mbështetjen që ofroni?

Gratë kanë një reagim të shkëlqyer dhe pozitiv kur mësojnë se ekziston një shoqatë e këtij lloji në mjedisin tonë. Janë shumë mirënjohëse që jemi organizuar dhe kemi bërë mjaft edukime dhe punëtori, kështu që kemi marrë shumë thirrje dhe rekomandime që të përsërisim disa punëtori edhe për gratë që nuk janë të prekura, dhe në termine kur nuk janë në punë, gjë që na gëzon shumë.

1. Cilat janë keqkuptimet ose mospërputhjet më të shpeshta për kancerin e gjirit që keni hasur në punën tuaj?

Kryesisht ajo që as unë vetë nuk e dija në fillim të trajtimit! E ajo është se gjithçka është individuale dhe se asnjë grua NUK GUXON të krahasohet me tjetrën, respektivisht kanceret janë të ndryshme, i ndryshëm është qasja ndaj trajtimit, si dhe qëndrimi ndaj sëmundjes dhe jetës i gruas që lufton kundër kancerit!

Pra, grave u rekomandoj atë që kam vërejtur vetë, por edhe ju si laborator gjenetik na ofroni përditë informacione për testet onkologjike: FoundationOne për terapi onkologjike të synuar, testet Mammaprint dhe BluePrint që mund të ndihmojnë gratë të kalojnë më lehtë trajtimin pas operacionit, sepse ofroni një qasje të personalizuar për çdo grua/person të prekur.

Të gjithëve që do të na lexojnë, u rekomandoj të ndjekin rekomandimet tuaja.

Shpresoj se një ditë në gjithë shtetin do të kemi mundësinë të bëjmë këto teste, të kalojmë më lehtë trajtimin, dhe kostoja e trajtimit sigurisht do të ishte më e vogël për fondet publike nga të cilat financohen kemoterapitë e shtrenjta.

1. Si mund ta mbështesë komuniteti më mirë gratë që luftojnë me kancerin e gjirit?

Nuk jemi të pakënaqura, por gjithmonë mund të jetë më mirë. Për shembull, të ndiqet sistematikisht gruaja e prekur. Shumë energji dhe para shpenzohen për shkuarjet në kontrolle të rregullta, e përveç kësaj edhe për mbledhjen, kopjimin e sasisë së madhe të dokumentacionit për çdo situatë në të cilën gruaja mund të realizojë ndonjë të drejtë që i takon-komisione, vërtetime, të ardhura sociale, ekspertiza, kopje të vërtetuara dokumentesh, CIPS-gjithmonë të reja. Ja, mendoj se duhet të investohet pak përpjekje që të gjitha këto të lidhen dhe t'ua lehtësojnë grave edhe ashtu trajtimin e vështirë.

1. Çfarë do u rekomandonit grave që janë diagnostikuar së fundmi me kancer të gjirit?

Duke pasur parasysh se pasojat e marrjes së kemoterapive dhe pirjes së terapive hormonale, rrezatimit, mbahen gjithë jetën, unë grave të cilave sapo u diagnostikohet kanceri i gjirit u rekomandoj të bëjnë teste onkologjike (gjak dhe ind) dhe ta lehtësojnë trajtimin e tyre, eventualisht të shmangin kemoterapitë dhe të kalojnë më shpejt procesin e shërimit, e ta ruajnë organizmin e tyre nga dëmi i pariparueshëm i barnave kimike.

Megjithatë kanceri i gjirit i zbuluar në kohë shërohet në 95% të rasteve.