Kthimi i kancerit të gjirit (recidivi): pyetjet më të shpeshta
19. dhjetor 2025.
Këto janë shpjegimet që dr. Sandhya Pruthi, specialiste e shëndetit të gjirit në Mayo Clinic dhe profesoreshë e mjekësisë, i jep shpesh pacienteve kur pyesin për kthimin e kancerit.
Çfarë do të thotë "kthimi i kancerit" (recidivi)?
Kthimi i kancerit do të thotë që kanceri shfaqet përsëri pas një periudhe remisioni (periudhë kur dukej se sëmundja kishte zhdukur ose ishte nën kontroll). Kjo mund të ndodhë pas 6 muajsh, 6 vjetësh, apo edhe më vonë.
Kthimi mund të ndodhë sepse, pavarësisht trajtimit, ndonjëherë në trup mbetet një numër i vogël qelizash kancerogjene. Ato mund të "qëndrojnë në gjumë" për njëfarë kohe, e më pas fillojnë të shumohen përsëri dhe kanceri shfaqet sërish. Kthimi mund të ndodhë në të njëjtin vend si herën e parë, ose në një pjesë tjetër të trupit.
Sa i shpeshtë është kthimi?
Te kanceri i gjirit, kthimi sot është më i rrallë se më parë. Kontrollet e rregullta (skrinimi) dhe edukimi më i mirë ndihmojnë që kanceri të zbulohet më shpesh më herët, çka ul rrezikun e kthimit.
Rreziku varet nga stadi i sëmundjes dhe biologjia e tumorit.
Në stadet e hershme (0, I, II) shansi që personi të jetë pa sëmundje në 5 vitet e ardhshme mund të arrijë deri në 95% (me trajtim përkatës).
Te stadi III rreziku është më i lartë; vlerësimi "pa sëmundje" është rreth 60%.
Cilat tipe kanë rrezikun më të ulët dhe më të lartë të kthimit?
Kanceri joinvaziv i gjirit (stadi 0) ka rrezikun më të ulët, pasi është i kufizuar brenda kanalit të qumështit. Te karcinoma duktale in situ (DCIS) shansi që personi të jetë pa sëmundje pas 5 vitesh është rreth 99%.
Stadi IV (rreth 5–10% e të gjithë kancerave të gjirit) shpesh nuk hyn në remision të plotë. Nëse hyn, sëmundja mund të kthehet pas muajsh ose vitesh.
A është trajtimi i kthimit i njëjtë si herën e parë?
Jo domosdoshmërisht. Trajtimi varet nga:
lloji i kancerit dhe vendi ku është kthyer,
sa kohë ka kaluar nga diagnoza e parë,
terapitë që keni marrë më parë,
gjendja juaj e përgjithshme shëndetësore.
E rëndësishme është edhe fakti që trajtimi vazhdimisht zhvillohet: po shfaqen terapi të reja, përfshirë terapitë e synuara (target), kështu që mjekët shpesh kanë më shumë opsione sesa më parë.
Shpesh rekomandohet biopsi e gjetjes së re për të përcaktuar saktësisht për çfarë lloj kanceri bëhet fjalë, sepse kjo mund të ndihmojë të zgjidhet terapia më e saktë.
A mund ta ul rrezikun e kthimit?
Po — ekzistojnë faktorë mbi të cilët mund të ndikoni:
aktivitet i rregullt fizik,
mbajtja e një peshe trupore të shëndetshme,
ushqim i pasur me fruta dhe perime,
shmangia e alkoolit,
ndërprerja e duhanit.
"Bëra gjithçka siç duhet. Pse u kthye përsëri?"
Fatkeqësisht, ndonjëherë kanceri kthehet edhe kur personi bën gjithçka që rekomandohet — dhe kjo nuk është faji juaj.
Kjo shpesh ka lidhje me biologjinë e kancerit: shkenca ende po heton pse te disa tumore qelizat "fshihen" më lehtë, mbijetojnë trajtimin dhe më vonë aktivizohen përsëri.
Gjenetika mund të luajë rol. Te personat me prirje trashëguese për kancer gjiri mund të ketë gjasa më të mëdha të zhvillohet një kancer i ri, i dytë, e jo kthimi i kancerit të parë.
Nëse testimi gjenetik është kryer para më shumë se 5 vitesh, ndonjëherë rekomandohet ritestim, pasi zbulohen ndryshime të reja gjenetike që mund të ndikojnë në zgjedhjen e terapisë.
Si të mbeteni psikologjikisht të qëndrueshëm/pozitivë nëse ndodh kthimi?
Kthimi i kancerit mund të sjellë zemërim, frikë, ndjenjë disfate, e madje edhe nevojën për të fajësuar veten apo ekipin mjekësor. Është normale edhe të shqetësoheni nëse do të mund ta kaloni përsëri trajtimin.
Përvoja e dytë mund të jetë e ndryshme: kthimi nuk duhet të ketë domosdoshmërisht të njëjtat karakteristika si tumori i parë; mund të nevojitet biopsi e re; mund të ekzistojnë terapi të reja.
Ndihmon nëse keni mbështetjen e njerëzve që kuptojnë:
mbështetuni te familja dhe miqtë,
bashkohuni me një grup mbështetjeje ose komunitet online të verifikuar,
bisedoni me një specialist të shëndetit mendor — disa terapistë janë të trajnuar posaçërisht për punë me pacientë onkologjikë dhe e kuptojnë frikën nga kthimi i sëmundjes.
MammaPrint
Testi MammaPrint analizon aktivitetin e 70 gjeneve në stadin e hershëm të kancerit të gjirit. Kërkimet kanë dëshmuar se MammaPrint është i rëndësishëm në marrjen e vendimeve për trajtim, bazuar në rezultatin e testit me të cilin përcaktohet rreziku për kthimin e kancerit (ripërsëritje) brenda 10 vitesh nga diagnoza. Informacioni nëse pacientja ka rrezik të lartë apo të ulët për kthimin e kancerit i ndihmon mjekët dhe pacientet të vendosin nëse nevojitet kimioterapi për uljen e rrezikut pas operacionit, apo mund të përjashtohet në mënyrë të sigurt nga plani i trajtimit.
Shëndeti duhet gjithmonë të jetë në vendin e parë! Lexoni tekstet e tjera të dobishme në blogun tonë.
Burimet: Mayo Clinic
