Simptomet e menopauzës të shkaktuara nga trajtimi i kancerit të gjirit

Disa trajtime për kancerin e gjirit, si kemoterapia dhe terapia hormonale, mund të shkaktojnë simptoma të menopauzës. Mësoni më shumë, përfshirë mënyrat se si të përballeni me to.

1. Menopauza dhe kanceri i gjirit

Trajtimet e kancerit të gjirit, si kemoterapia, terapia hormonale (endokrine) ose supresioni i vezoreve, mund të shkaktojnë simptoma të menopauzës. Disa gra i durojnë këto simptoma më lehtë, por shumë e kanë të vështirë dhe ato mund të ndikojnë në cilësinë e jetës.

Te gratë premenopauzale, disa trajtime mund të shkaktojnë menopauzë të hershme, e cila çon në simptomat e përshkruara më poshtë. Disa trajtime nuk shkaktojnë menopauzë të hershme, por mund të shkaktojnë simptoma të ngjashme.

Disa gra tashmë marrin terapi hormonale zëvendësuese (THZ) në momentin kur u diagnostikohet kanceri i gjirit. THZ përdoret për lehtësimin e simptomave të menopauzës, por zakonisht nuk rekomandohet për gratë që kanë kancer të gjirit. Nëse merrni THZ në momentin e diagnozës, ka gjasa që t'ju këshillohet të ndërprisni terapinë. Bisedoni me mjekun për mënyrën më të mirë për të ndërprerë THZ-në. Ndërprerja e terapisë mund të shkaktojë rikthimin e simptomave të menopauzës.

Ndoshta e keni kaluar tashmë menopauzën, por trajtimi i kancerit të gjirit mund të shkaktojë rishfaqjen e simptomave.

2. Simptomat e zakonshme të menopauzës

Simptomat më të zakonshme të menopauzës përfshijnë:

• Valët e nxehtësisë

• Djersitje gjatë natës

• Thatësi vaginale

• Ndryshime në përjetimin e orgazmës

• Ndryshime në dëshirën seksuale

• Palpitacione të zemrës

• Ndryshime të humorit

• Dhembje në kyçe

• Ndryshime në lëkurë dhe flokë

• Shtim në peshë, veçanërisht rreth belit

• Vështirësi me gjumin

• Probleme me kujtesën dhe përqendrimin

• Ndjenjë ankthi ose nervozizmi

• Ndjesi rrëshqitjeje nën lëkurë

Te disa gra simptomat shfaqen gradualisht, ndërsa te të tjerat mund të shfaqen befas.

3. Cilat trajtime të kancerit të gjirit mund të shkaktojnë simptoma të menopauzës?

Terapitë hormonale (endokrine)

Terapitë hormonale si tamoksifeni, anastrozoli, letrozoli dhe eksemestani mund të shkaktojnë simptoma të menopauzës.

Supresioni i vezoreve

Supresioni i vezoreve nënkupton ndalimin e prodhimit të estrogjenit në vezore, përkohësisht ose përgjithmonë. Quhet edhe supresion i funksionit të vezoreve ose ablacion i vezoreve.

Metodat përfshijnë:

• Terapi hormonale

• Heqje kirurgjikale të vezoreve

• Radioterapi të drejtuar në vezore

Ndryshe nga menopauza natyrore që vjen gradualisht, supresioni i vezoreve mund të shkaktojë simptoma të befta dhe më të theksuara.

Kemoterapia

Nëse ende nuk e keni kaluar menopauzën natyrore, kemoterapia mund të shkaktojë ndërprerjen e ciklit menstrual. Kjo ndodh sepse trajtimi ndikon në vezoret që prodhojnë estrogjen. Te disa gra kjo mund të çojë në menopauzë të hershme dhe të beftë, me simptoma më intensive se sa te procesi natyror.

Ndonjëherë cikli menstrual ndërpritet përkohësisht. Në atë rast simptomat e menopauzës tërhiqen kur cikli menstrual kthehet – gjë që mund të zgjasë disa muaj apo edhe vite pas përfundimit të kemoterapisë.

4. A mund të mbetem ende shtatzënë?

Fertiliteti dhe trajtimi i kancerit të gjirit

Mësoni si trajtimi i kancerit të gjirit mund të ndikojë në shanset tuaja për shtatzëni dhe ku mund të merrni mbështetje.

Edhe nëse nuk keni cikël menstrual dhe keni simptoma të menopauzës, mund të jeni ende fertile dhe të mbeteni shtatzënë. Fertiliteti është i mundur edhe nëse jeni në menopauzë, sepse vezoret mund të mos kenë ndaluar plotësisht funksionimin.

Nëse nuk jeni të sigurt për statusin tuaj të menopauzës ose fertilitetit, bisedoni me mjekun tuaj.

Mjeku juaj ndonjëherë mund të propozojë analiza gjaku për të përcaktuar nëse jeni në premenopauzë apo postmenopauzë, por këto teste nuk janë të besueshme për të gjithë dhe varen nga faza e trajtimit tuaj.

Për disa gra, menopauza e hershme mund të nënkuptojë përballjen me mundësinë e infertilitetit. Kjo mund të jetë emocionalisht sfiduese, veçanërisht nëse planifikoni të keni fëmijë ose të zgjeroni familjen.

5. Menaxhimi i simptomave të menopauzës

Simptomat e menopauzës ndonjëherë mund të jenë të rënda dhe të ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës. Vendimet tuaja për mënyrën e menaxhimit të simptomave mund të varen nga intensiteti i tyre dhe efektet anësore të mundshme të terapive.

Valët e nxehtësisë dhe djersitja gjatë natës

Si të përballeni:

• Mbani gjithmonë me vete një ventilator me bateri ose një erashkë prej letre

• Vishni rroba me shtresa që t'i hiqni kur fillon vala e nxehtësisë

• Vishni rroba të gjera prej pambuku

• Përdorni federë mëndafshi, jastëk të veçantë që qëndron i freskët ose shall ftohës

• Mbani gjithmonë një shishe ujë me vete

• Shmangni kafeinën, alkoolin dhe ushqimin pikant

• Mbani me vete një shishe uji spërkatës për freskimin e fytyrës ose kyçit të dorës

Thatësia vaginale

Thatësia vaginale është një simptomë e zakonshme, shpesh e bezdisshme te gratë që kanë kaluar trajtim për kancerin e gjirit. Nëse nuk trajtohet, mund të përkeqësohet, prandaj është e rëndësishme të kërkoni ndihmë nëse ju shqetëson. Thatësia dhe irritimi vaginal gjithashtu mund të shkaktohen nga infeksioni, prandaj rekomandohet vizita te mjeku për ta përjashtuar këtë. Ekzistojnë disa terapi që mund të ndihmojnë me thatësinë vaginale, përfshirë kremrat hidratues vaginalë dhe lubrifikantët.

Stresi, ankthi dhe ndryshimet e humorit

Ndoshta do të ndjeheni të shqetësuar ose nën stres. Ndonjëherë këto ndjesi lidhen me depresionin. Biseda me mjekun tuaj mund të ndihmojë. Ata do t'ju drejtojnë tek mbështetja profesionale psikologjike nëse mendojnë se do t'ju ndihmojë.

Teknikat e relaksimit

Disa personave u ndihmojnë teknikat e relaksimit si:

• Vizualizimi (drejtimi i imagjinatës në imazhe qetësuese)

• Shpërqendrimi (drejtimi i vëmendjes te gjërat përreth)

• Joga

Mindfulness (vetëdija e pranishme) përfshin fokusimin te momenti i tanishëm – tek vetja, mendimet dhe rrethina juaj – dhe mund të ndihmojë të zvogëloni endjen mendore.

Intimiteti, seksualiteti dhe kanceri i gjirit

Simptomat e menopauzës si valët e nxehtësisë, djersitja gjatë natës, thatësia vaginale dhe dëshira seksuale e reduktuar mund të ndikojnë në marrëdhëniet e reja dhe ekzistuese si dhe në jetën seksuale. Ndoshta ndiheni të pakëndshëm të flisni për këto probleme, por biseda e hapur me ekipin tuaj mjekësor ose mjekun mund të jetë e dobishme – ndoshta do të mund t'ju ndihmojnë.

Problemet me fshikëzën urinare

Disa gra kanë probleme me fshikëzën urinare, si urinim më i shpeshtë, infeksione të traktit urinar (UTI) ose inkontinencë e rastit. Nëse ndjeni djegie gjatë urinimit ose urinoni shpesh në sasi të vogla, njoftoni mjekun tuaj për të kontrolluar nëse keni infeksion. Ushtrimet për forcimin e dyshemesë së legenit mund të ndihmojnë në kontrollin e fshikëzës.

Shtimi në peshë

Ndryshimet e peshës trupore, veçanërisht në zonën e belit, janë të zakonshme gjatë trajtimit të kancerit dhe menopauzës. Ruajtja e një peshe të shëndetshme është e rëndësishme për shëndetin afatgjatë. Ekzistojnë mënyra të ndryshme për shmangien e shtimit në peshë ose humbjen e kilogramëve të tepërt.
Ekipi juaj mjekësor ose mjeku familjar mund t'ju japin më shumë informacione për ushqyerjen e shëndetshme dhe, sipas nevojës, t'ju drejtojnë te dietologu.

Dhembjet e kyçeve dhe rreziku i osteoporozës

Dhembjet e kyçeve janë simptomë e zakonshme e menopauzës dhe mund të jenë efekt anësor i disa trajtimeve për kancerin e gjirit. Nëse keni dhembje kyçesh, njoftoni ekipin tuaj mjekësor ose mjekun – ata mund t'ju propozojnë masa për lehtësimin e simptomave.

Niveli i ulur i estrogjenit mund të dobësojë kockat dhe të rrisë rrezikun e osteoporozës. Gjatë dhe pas menopauzës, kockat bëhen më të dobëta dhe më pak rezistente ndaj dëmtimeve. Kjo mund të shkaktojë dhembje, ndërsa brishtësia e kockave mund të çojë në thyerje edhe me forcë minimale.

Ekipi juaj mund të propozojë skanim DEXA (absorbimetri me rreze X me dy energji) – ky është një ekzaminim me rreze X që vlerëson dendësinë dhe fortësinë e kockave, veçanërisht nëse:

• Menopauza është shkaktuar nga trajtimi i kancerit

• Filloni terapinë e supresionit të vezoreve

• Duhet të merrni inhibitor të aromatazës

Ushqyerja e shëndetshme, aktiviteti i rregullt fizik, ndërprerja e duhanit dhe kufizimi i konsumit të alkoolit janë të rëndësishme për shëndetin e kockave.

Lodhja ekstreme (fatigue)

Ndjenja e rraskapitjes ose lodhjes së vazhdueshme është simptomë e zakonshme e menopauzës dhe mund të jetë efekt anësor i trajtimit të kancerit të gjirit. Kjo lodhje mund të përkeqësohet më tej nga çrregullimi i gjumit për shkak të valëve të nxehtësisë dhe djersitjes gjatë natës.

Fatigue dallon nga lodhja e zakonshme – është një lodhje më e thellë, e paparashikueshme që nuk përmirësohet as pas pushimit e as pas gjumit. Për këtë arsye mund të keni vështirësi në kryerjen e aktiviteteve të përditshme, të ndjeni frustrim dhe ndjenjë humbjeje të kontrollit.

Hulumtimet tregojnë se aktiviteti i rregullt fizik, si ecja, mund të ndihmojë në lehtësimin e lodhjes, edhe nëse në fillim është e vështirë të nisësh.

Vështirësitë me gjumin

Shumë persona kanë vështirësi me gjumin për arsye të ndryshme, përfshirë valët e nxehtësisë, djersitjen gjatë natës dhe ankthin. Shmangia e alkoolit, pijeve me kafeinë dhe darkës së vonshme mund të ndihmojë me çrregullimet e gjumit.

Disa njerëz përdorin aplikacione për relaksim ose mindfulness, terapi kognitive-sjellore (TKS) ose jogë si ndihmë. Mund t'ju ndihmojnë edhe disa produkte pa recetë për përmirësimin e gjumit. Konsultohuni me farmacistin për atë që do të ishte e përshtatshme për ju. Nëse keni probleme serioze me gjumin, kontaktoni mjekun tuaj familjar.

Ndryshimet në lëkurë dhe flokë

Menopauza ndikon në prodhimin e kolagjenit – proteinës që gjendet në lëkurë. Estrogjeni është i rëndësishëm për prodhimin e kolagjenit sepse ndihmon në ruajtjen e lagështisë dhe elasticitetit të lëkurës. Niveli i ulët i estrogjenit shkakton që lëkura të bëhet e thatë, më e hollë dhe më pak elastike.

Mungesa e estrogjenit mund të ndikojë edhe në flokë, të cilët mund të bëhen më të hollë dhe të thatë.

Këto ndryshime mund të ndikojnë në vetëbesimin tuaj. Këshillat e mëposhtme mund të ndihmojnë:

• Hani ushqim të shëndetshëm

• Pini shumë ujë

• Përdorni krem diellor me faktor mbrojtës të lartë

• Shmangni banjat dhe dushet shumë të nxehta

• Shmangni sapunët me aromë

• Vendosni rregullisht locion për trupin

• Përdorni balsam të lehtë për flokë

• Shampoi i thatë mund të thithë lagështinë pa i tharë flokët

• Përdorni spërkatje mbrojtëse nga nxehtësia kur përdorni pajisje për formimin e flokëve

Ndikimi në kujtesë dhe përqendrim

Gjatë ose pas trajtimit të kancerit, disa persona kanë vështirësi me përqendrimin ose bëhen më harraq. Kjo njihet si dëmtim kognitiv. Shumë gra në menopauzë gjithashtu vërejnë se kujtesa dhe kujtimi i tyre nuk janë si më parë.

Lodhja, ankthi dhe çrregullimi i gjumit mund të përkeqësojnë më tej këto simptoma dhe t'ju bëjnë të ndjeheni mendërisht të rraskapitur. Mund të jetë e vështirë të përcaktohet shkaku i problemeve me kujtesën, dhe kjo mund ta vështirësojë kthimin në rutinë. Nëse jeni të shqetësuar, bisedoni me mjekun tuaj.

Mos harroni të shqyrtoni temat e tjera të dobishme në blogun tonë.

Burimi: Breast Cancer Now<,INC.