Jeta pas kancerit

Kur trajtimi i kancerit përfundon, njerëzit fillojnë një kapitull të ri në jetën e tyre, i cili mund të sjellë shpresë dhe lumturi, por edhe shqetësime dhe frikë. Askush nuk është njësoj. Çdo person ka mënyrën e vet të përballjes dhe të mësuarit se si t'i menaxhojë këto emocione. Kjo do të kërkojë kohë dhe praktikë.

Ka gjasa të shqetësoheni se kanceri mund të kthehet dhe ndoshta do të vëreni se mendoni për vdekjen dhe procesin e vdekjes. Frika nga rikthimi i kancerit është e zakonshme edhe pas një beteje të suksesshme me kancerin dhe ndonjëherë mund të jetë mjaft intensive.

Ndoshta jeni më të vetëdijshëm për efektet që kanceri ka pasur mbi familjen, miqtë dhe karrierën tuaj. Ndoshta do t'i shikoni ndryshe marrëdhëniet tuaja me njerëzit që ju rrethojnë.

Problemet e paparashikuara gjithashtu mund të shkaktojnë shqetësim. Për shembull, mund të jeni nën stres për shkak të problemeve financiare të dala nga trajtimi juaj. Ndoshta do ta shihni ekipin tuaj mjekësor më rrallë pas trajtimit dhe do të keni më shumë kohë të lirë. Cilado prej këtyre gjërave mund të shkaktojë ankth.

Disa njerëz janë më të përgatitur për jetën pas shërimit nga kanceri se të tjerët. Por, të gjithë mund të përfitojnë nga ndihma dhe mbështetja e njerëzve të tjerë, qofshin ata miq dhe familje, grupe mbështetjeje, këshilltarë profesionistë apo të tjerë.

Kthimi në “normalitet”

Shpesh e keni vizituar mjekun; tani, papritur, nuk duhet të shkoni për muaj të tërë. Kur trajtimi përfundon, disa njerëz ndihen sikur nuk po luftojnë më kundër kancerit. Shqetësimet mund të shfaqen. Ndoshta ndiheni të vetmuar dhe të humbur pa mbështetjen e mjekëve. Ekipi mjekësor është bërë pjesë e rëndësishme e jetës suaj. Të mos i shihni ata mund t'ju bëjë të ankthshëm dhe të trishtuar.

Ndoshta do të zbuloni gjithashtu se kthimi në rolin tuaj në familje nuk është aq i lehtë sa mendonit. Gjërat që i bënit para kancerit tani i bëjnë të tjerë. Ndoshta ata nuk janë të gatshëm t'jua kthejnë detyrat. Ose ndoshta nuk pajtoheni me mënyrën se si të tjerët i kanë bërë gjërat, por keni frikë të thoni diçka.

Për disa njerëz, emocionet që kanë qenë të shtypura gjatë trajtimit të kancerit kthehen befas, dhe ata ndihen të mbytur nga pikëllimi, zemërimi ose frika. Disa nga këto ndjenja mund të jenë pasojë e efekteve anësore afatgjata të trajtimit, por disa prej tyre mund të vijnë nga fakti se trupi dhe shpirti juaj janë të lodhur dhe kanë nevojë për një pushim të gjatë. Ka kaluar shumë kohë që kur mund të relaksoheshit thjesht.

Të gjitha këto emocione janë të kuptueshme. Keni kaluar një periudhë të vështirë. Është dashur të merrni vendime të mëdha jetësore. Trupi juaj është sulmuar nga kanceri dhe trajtimi i tij. Këndvështrimi juaj për jetën dhe mënyra e jetesës kanë ndryshuar, të paktën për njëfarë kohe.

Përballja me këto ndjenja dhe të mësuarit se si të merreni me to është e rëndësishme. Mos prisni që gjithçka të kthehet siç ishte më parë, para se të merrnit diagnozën. Jepini vetes, familjes suaj dhe atyre rreth jush kohë… do ta kaloni këtë. Ashtu siç ka kërkuar kohë përshtatja me kancerin, mund të përshtateni edhe me jetën pas tij.

Qëndroni pozitivë

Vitet e fundit i kushtohet shumë vëmendje rëndësisë së qëndrimit pozitiv. Disa njerëz shkojnë aq larg sa të sugjerojnë që një qëndrim i tillë mund të ndalojë rritjen e kancerit ose të parandalojë rikthimin e tij. Ju lutemi mos lejoni që përpjekjet e të tjerëve për t'ju nxitur drejt mendimit pozitiv t'ju rëndojnë.

Ndoshta do të jeni në gjendje ta menaxhoni më mirë jetën tuaj dhe historinë e kancerit kur mund t'i shihni gjërat në një dritë pozitive, por kjo nuk është gjithmonë e mundur. Është mirë të punoni për të pasur një qëndrim pozitiv, gjë që mund t'ju ndihmojë të ndiheni më mirë për jetën tuaj aktuale. Vetëm mbani mend se nuk duhet gjithmonë të luani rolin e “pozitivitetit”. Mos e gjykoni veten dhe mos lejoni që të tjerët t'ju bëjnë të ndiheni fajtorë kur ndiheni të trishtuar, të zemëruar, të shqetësuar ose të mërzitur.

Kanceri nuk shkaktohet nga qëndrimi negativ i një personi dhe as nuk përkeqësohet nga mendimet e atij personi. Mos lejoni që mitet për qëndrimin pozitiv t'ju pengojnë t'u thoni të dashurve tuaj se si ndiheni.

Të mësuarit të jetosh me pasiguri

Ndoshta do të vëreni se i kushtoni shumë vëmendje dhimbjeve në trupin tuaj. Mjeku thotë se tani nuk keni shenja të kancerit, por a mund të jeni të sigurt? Ndoshta pyesni veten…

• A do të kthehet?
• Cilat janë shanset që të kthehet?
• Si do ta di nëse është kthyer?
• Çfarë do të bëj nëse kthehet?
• Kur do të kthehet?

Frika ju kaplon dhe keni probleme me gjumin, afërsinë me partnerin, madje edhe me marrjen e vendimeve të thjeshta. Nuk jeni vetëm.

Me kalimin e kohës, shumë njerëz thonë se frika nga rikthimi i kancerit (recidivi) u zvogëlohet dhe mendojnë gjithnjë e më pak për të. Por, edhe vite pas trajtimit, ngjarje të caktuara mund ta zgjojnë përsëri këtë shqetësim, si për shembull:

• Kontrollet periodike ose teste të caktuara mjekësore
• Përvjetorët (si data kur ju është diagnostikuar kanceri, kur jeni operuar ose keni përfunduar trajtimin)
• Ditëlindjet
• Sëmundja e një anëtari të familjes
• Zbulimi se dikush që njihni ka kancer ose ka pasur një recidiv
• Pasja e simptomave të ngjashme me ato që keni pasur kur zbuluat kancerin për herë të parë
• Simptoma të reja që nuk i kuptoni
• Vdekja e një të njohuri ose personi të afërt që ka vuajtur nga kanceri

Ja disa ide që kanë ndihmuar të tjerët të përballen me pasigurinë dhe frikën:

• Informohuni. Mësoni çfarë mund të bëni për shëndetin tuaj tani. Kjo mund t'ju japë një ndjenjë më të madhe kontrolli.
• Bëhuni të vetëdijshëm se nuk keni kontroll mbi rishfaqjen e kancerit. Ndihmon shumë ta pranoni këtë në vend që të luftoni kundër saj.
• Bëhuni të vetëdijshëm për frikën tuaj, por mos e gjykoni. Praktikoni lëshimin e këtyre frikave. Është normale që këto mendime t'ju vijnë në mendje, por nuk duhet t'i mbani.
• Shprehni ndjenjat tuaja të frikës ose pasigurisë me një mik të besuar ose një këshilltar. Të qenët të hapur dhe të përballeni me emocionet ndihmon shumë njerëz të ndihen më pak të shqetësuar. Të menduarit dhe të folurit për ndjenjat tuaja mund të jetë një proces i vështirë. Por, nëse ndiheni sikur kanceri po e merr përsipër jetën tuaj, shpesh ndihmon të gjeni një mënyrë për të shprehur emocionet tuaja.
• Fokusohuni tek ngjarjet aktuale në vend të një të ardhmeje të pasigurt ose një të kaluare të vështirë. Nëse mund të gjeni një mënyrë për t'u ndjerë të qetë brenda vetes, qoftë edhe disa minuta në ditë, mund të filloni ta kujtoni atë qetësi kur ndodhin gjëra të tjera – kur jeta është e ngarkuar dhe konfuze.
• Përdorni energjinë tuaj për t'u fokusuar në mirëqenie dhe në atë që mund të bëni tani për të qëndruar sa më të shëndetshëm. Përpiquni të bëni ndryshime të shëndetshme në ushqim. Nëse pini duhan, ky është një kohë e mirë për ta lënë.
• Gjeni mënyra për t'u relaksuar.
• Bëhuni fizikisht aktivë sa më shumë që mundeni.
• Kontrolloni atë që mund të kontrolloni. Disa njerëz thonë se ndihen më pak të frikësuar kur i vënë jetët e tyre në rregull. Të qenët të përfshirë në kujdesin tuaj shëndetësor, kthimi në një jetë normale dhe ndryshimet në mënyrën e jetesës janë ndër gjërat që mund t'i kontrolloni. Edhe caktimi i një orari ditor mund t'ju japë më shumë fuqi. Dhe ndërsa askush nuk mund të kontrollojë çdo mendim, disa thonë se kanë vendosur të mos ndalen te mendimet që i frikësojnë.

Problemet shëndetësore të shkaktuara nga trajtimi i kancerit

Disa trajtime që përdoren në trajtimin e kancerit mund të shkaktojnë probleme shëndetësore në moshë më të vonë. Këto probleme mund të quhen efekte anësore afatgjata dhe mund të mos shfaqen menjëherë. Disa prej tyre nuk shfaqen për vite pas trajtimit. Pyesni mjekun:

• A ju kanë vënë trajtimet që keni marrë në rrezik për probleme shëndetësore afatshkurtra ose afatgjata
• Cilat janë këto probleme dhe si mund t'i njihni
• Çfarë duhet të bëni nëse i vëreni
• Çfarë mund të bëni për të qëndruar sa më të shëndetshëm

Megjithatë, mos hezitoni të bëni çdo pyetje që keni dhe mësoni çfarë duhet të dini rreth problemeve të mundshme lidhur me trajtimin tuaj të kancerit.

Marrja e mbështetjes

Mbështetja emocionale mund të jetë një mjet i fuqishëm si për të mbijetuarit e kancerit, ashtu edhe për familjet e tyre. Të folurit me të tjerë që janë në situata të ngjashme mund të ndihmojë në lehtësimin e ndjenjës së vetmisë. Gjithashtu, mund të merrni ide të dobishme nga të tjerët që mund t'ju vlejnë.

Ekzistojnë shumë lloje programesh mbështetjeje, duke përfshirë këshillimin individual ose në grup dhe grupet mbështetëse.

Mbështetja në çdo formë ju mundëson të shprehni ndjenjat tuaja dhe të zhvilloni aftësi përballimi. Studimet kanë zbuluar se njerëzit që marrin pjesë në grupe mbështetjeje kanë cilësi më të mirë jete, duke përfshirë gjumë dhe oreks më të mirë.

Grupet mbështetëse

Disa grupe janë formale dhe të fokusuara në informimin rreth kancerit, jetës me kancer dhe pas kancerit, si dhe përballjen me ndjenjat përmes të cilave kalon një person gjatë dhe pas trajtimit. Të tjera janë joformale dhe sociale. Disa grupe përbëhen vetëm nga njerëz me kancer ose vetëm nga kujdestarë, ndërsa disa përfshijnë bashkëshortë, anëtarë të familjes ose miq. Grupe të tjera fokusohen në lloje të caktuara kanceri ose stade të sëmundjes. Kohëzgjatja e takimeve të grupeve mund të variojë nga një numër i caktuar javësh deri në një program të vazhdueshëm. Disa programe kanë anëtarësim të mbyllur, ndërsa të tjera janë të hapura për anëtarë të rinj që mund të bashkohen kur duan.

Është shumë e rëndësishme të merrni informacione rreth grupit mbështetës që po e shqyrtoni. Pyesni udhëheqësin e grupit se çfarë llojesh pacientësh janë në grup dhe nëse ka dikë në grup që po përballet me shërimin pas mbijetesës nga kanceri.

Grupet mbështetëse online mund të jenë një opsion tjetër. Ka shumë komunitete të tjera të mira në internet ku mund të bashkoheni, megjithëse ju këshillojmë t'i kontrolloni para se t'u bashkoheni.

Këshillimi

Disa njerëz ndihen më mirë kur kanë një lidhje personale me një këshilltar që mund të ofrojë vëmendje dhe inkurajim individual. Mjeku juaj mund t'ju rekomandojë një këshilltar që punon me të mbijetuar nga kanceri.

Përfundim

Mbani në mend se jeni një i/e mbijetuar nga kanceri dhe kujtoni lajmet e mira: Ju jeni një nga miliona persona që sot jetojnë me përvojën e trajtimit të kancerit, dhe shkallët e mbijetesës vazhdimisht po përmirësohen. Ashtu si shumica e tyre, edhe ju mund të përshtateni dhe të bëni një jetë të përmbushur pas shërimit nga kanceri.

Lexoni më shumë rreth temave të ngjashme në blogun tonë.

Burimi: American Cancer Society