Kanceri metastatik i gjirit

Çfarë është kanceri metastatik i gjirit (MBC)?

Kanceri metastatik i gjirit (MBC) është kanceri i gjirit në stadin e katërt, i cili është përhapur nga vendi fillestar në gji në pjesë të tjera të trupit.
Termi „metastatik“ ose „metastazë“ tregon procesin e përhapjes së qelizave kancerogjene në pjesë të tjera të trupit. Kanceri metastatik i gjirit quhet edhe kancer i avancuar i gjirit ose kancer i largët i gjirit.
Kur kanceri i gjirit rishfaqet – muaj apo vite pas diagnozës dhe trajtimit fillestar – dhe kjo ndodh në një pjesë tjetër të trupit (që quhet rikthim i largët), atëherë flasim për kancer metastatik të gjirit. Kur kanceri i gjirit është metastatik që në diagnozën fillestare, përdoret termi kancer metastatik i gjirit de novo. Kjo zakonisht do të thotë se kanceri është përhapur tashmë jashtë gjirit në pjesë të tjera të trupit në momentin kur vendoset diagnoza.

Kanceri invaziv duktal i gjirit (IDC) përbën rreth 85% të rasteve të kancerit të gjirit. Vendet më të shpeshta ku përhapet ky lloj kanceri janë kockat, mushkëritë, mëlçia dhe truri. Një lloj tjetër kanceri i gjirit, kanceri invaziv lobular (ILC), përbën rreth 12% të rasteve. Kur ILC-ja përhapet, ajo metastazon më shpesh në organe të tjera, kryesisht në mitër, vezore, stomak, zorrë, e ndonjëherë edhe në tru.
Aktualisht nuk ekziston shërim për kancerin metastatik të gjirit, por gjithnjë e më shumë gra jetojnë më gjatë me këtë sëmundje, duke e menaxhuar atë si sëmundje kronike, ku qëllimi kryesor është ruajtja e cilësisë së jetës. Trajtimi synon kontrollin e sëmundjes përmes terapisë dhe ndjekjes së vazhdueshme.

Si përhapet ose metastazon kanceri i gjirit?

Përhapja e kancerit (metastazimi) zakonisht ndodh nëpër fazat e mëposhtme:

• Qelizat kancerogjene sulmojnë qelizat e shëndetshme afër. Kur një qelizë kanceri „pushton“ një qelizë të shëndetshme, ato qeliza fillojnë të krijojnë qeliza të reja jonormale (kancerogjene).
• Qelizat kancerogjene hyjnë në qarkullimin e gjakut ose sistemin limfatik. Pasi shumohen, qelizat kancerogjene mund të ndahen nga tumori fillestar dhe të hyjnë në qarkullimin e gjakut ose në sistemin limfatik (nyjet limfatike).
• Migrimi përmes qarkullimit të gjakut. Qelizat kancerogjene që janë ndarë nga vendndodhja fillestare mund të udhëtojnë përmes gjakut ose limfës drejt pjesëve të largëta të trupit, ku mund të fillojnë të krijojnë tumore të reja.
• Qelizat kancerogjene ndalen në kapilarët. Qelizat e kancerit mund të „ngecin“ në kapilarët (enët e vogla të gjakut) e pjesëve të tjera të trupit. Kur ndalen, mund të fillojnë të ndahen dhe të depërtojnë në indin përreth në atë vend të ri.
• Rriten tumore të reja të vogla. Qelizat kancerogjene fillojnë të formojnë tumore të vogla (mikrometastaza) në vendin e ri të trupit.

Edhe nëse kanceri i gjirit është përhapur në një pjesë tjetër të trupit, ai vazhdon të konsiderohet kancer i gjirit dhe quhet kancer metastatik i gjirit. Për shembull, nëse qelizat e kancerit të gjirit përhapen në kocka, diagnoza është kancer metastatik i gjirit me metastaza në kocka, jo kancer kockash.

Cilat janë simptomat e kancerit metastatik të gjirit?

Ndërsa stadi i hershëm i kancerit të gjirit mund të mos tregojë asnjë shenjë apo simptomë, kanceri i avancuar, si kanceri metastatik i gjirit, mund të ketë simptoma që pacienti i vëren. Megjithatë, simptomat e kancerit metastatik të gjirit mund të ndryshojnë, në varësi të sa është përhapur kanceri dhe cilat pjesë të trupit ka prekur indi i ri kancerogjen.

Sipas të dhënave të Johns Hopkins, personat – veçanërisht ata që janë trajtuar tashmë për kancer të gjirit – duhet t'i kushtojnë vëmendje simptomave të mëposhtme:

• Dhimbje e pazakontë ose e vazhdueshme në shpinë ose qafë (që nuk mund të shpjegohet me lëndim apo aktivitet fizik)
• Dhimbje kockash
• Vështirësi në frymëmarrje pa shkak të qartë
• Lodhje e theksuar ose dobësi e përgjithshme (ndjenjë shqetësimi dhe rraskapitjeje)
• Dhimbje koke
• Kriza (epileptike ose të ngjashme)
• Ndryshime të humorit
• Vështirësi në të folur
• Ndryshime të shikimit

Simptomat e kancerit metastatik të gjirit sipas vendndodhjes

Kanceri metastatik i gjirit mund të shkaktojë simptoma shtesë specifike, në varësi të vendit të metastazave. Më poshtë gjeni një pasqyrë të vendeve më të shpeshta ku përhapet kanceri i gjirit, si dhe shenjat dhe simptomat që mund të shfaqen.
Është e rëndësishme të mbani mend se, edhe nëse kanceri është përhapur në një pjesë tjetër të trupit, ai vazhdon të konsiderohet kancer i gjirit. Të gjitha simptomat duhet t'i raportoni mjekut tuaj.

Kanceri metastatik i gjirit në kocka

Kanceri metastatik i gjirit me metastaza në kocka ndodh kur kanceri i gjirit përhapet nga vendi fillestar në gji drejt kockave. Edhe pse kanceri i gjirit mund të përhapet në çdo kockë, vendet më të shpeshta të përhapjes janë shtylla kurrizore, legeni dhe kocka e kofshës.
Edhe pse është përhapur në kocka, ai vazhdon të konsiderohet kancer i gjirit. Metastazat në kocka janë forma më e shpeshtë e metastazave të kancerit të gjirit dhe prekin rreth 70% të personave me kancer metastatik të gjirit.

Simptomat e kancerit metastatik të gjirit në kocka

Ndonjëherë metastazat në kocka mund të jenë pa simptoma.

Megjithatë, nëse ka simptoma, disa nga shenjat e para mund të përfshijnë:

• Dhimbje të fortë, progresive në kocka, veçanërisht në shtyllën kurrizore, brinjë, legen ose kockat e gjata të krahëve dhe këmbëve. Dhimbja e kockave është simptoma më e shpeshtë e metastazave në kocka.
• Fryrje e nyjeve brenda sistemit skeletor.
• Kocka të dobëta ose të brishta që thyhen më lehtë (jo për shkak të osteoporozës). Këto thyerje quhen thyerje patologjike.
• Dobësi në krahë ose këmbë
• Nivel i lartë kalciumi në gjak (hiperkalcemi), i cili mund të shkaktojë të përziera, të vjella, kapsllëk ose konfuzion

Kanceri metastatik i gjirit në mushkëri

Metastazat e kancerit të gjirit në mushkëri ndodhin kur kanceri përhapet nga vendi fillestar në gji në njërën ose të dyja mushkëritë. Rreth 60% e personave me kancer metastatik të gjirit zhvillojnë metastaza pulmonare gjatë jetës së tyre.

Simptomat e kancerit metastatik të gjirit në mushkëri

Metastazat në mushkëri rrallë shkaktojnë simptoma.

Megjithatë, kur shfaqen, mund të përfshijnë:

• Kollë kronike (kollë që nuk kalon)
• Pamundësi për të marrë frymë plotësisht (vështirësi në frymëmarrje)
• Dhimbje ose siklet në zonën e gjoksit
• Vështirësi në frymëmarrje pas aktivitetit fizik, si ngjitja e shkallëve

Kanceri metastatik i gjirit në mëlçi

Metastazat e kancerit të gjirit në mëlçi ndodhin kur kanceri përhapet nga gjiri në mëlçi. Te 5% deri 12% e personave me kancer metastatik të gjirit, mëlçia mund të jetë vendi i parë i metastazimit. Megjithatë, rreth 50% e pacientëve me kancer metastatik të gjirit zhvillojnë në një moment metastaza në mëlçi.

Simptomat e kancerit metastatik të gjirit në mëlçi

Metastazat në mëlçi rrallë shkaktojnë simptoma.

Kur shfaqen, mund të përfshijnë:

• Verdhëz: zverdhje e lëkurës dhe e bardhës së syve; lëkura mund të marrë ngjyrë të errët portokalli ose gri
• Kruarje të lëkurës ose skuqje
• Enzima të mëlçisë të ngritura, të zbuluara përmes analizës së gjakut
• Dhimbje në bark, veçanërisht në anën e djathtë
• Dobësi
• Humbje oreksi
• Të përziera dhe të vjella
• Ngjyrë gri e çelët e jashtëqitjes

Kanceri metastatik i gjirit në tru

Metastazat e kancerit të gjirit në tru ndodhin kur kanceri përhapet nga gjiri në tru. Edhe pse është përhapur, ende konsiderohet kancer i gjirit. Metastazat në tru shfaqen te rreth 10–15% e grave me kancer metastatik të gjirit. Besohet se një numër më i madh pacientësh mund të kenë metastaza në tru pa simptoma të dukshme.

Simptomat e kancerit metastatik të gjirit në tru

Metastazat në tru mund të shkaktojnë simptoma të ndryshme, duke përfshirë:

• Dhimbje koke të vazhdueshme, gjithnjë e më të forta, ose ndjenjë presioni në kokë
• Humbje kujtese
• Çrregullime të shikimit, si shikim i turbullt, imazhe të dyfishta, humbje shikimi ose vetëtima drite
• Të folur i paqartë
• Marramendje
• Probleme me ekuilibrin
• Dobësi ose paralizë e njërës anë të trupit
• Mpirje ose ndjesi shpuese në gjymtyrë
• Të përziera ose të vjella
• Kriza epileptike
• Goditje në tru
• Ndryshime të humorit, personalitetit ose sjelljes
• Aftësi e dobësuar për marrjen e vendimeve

Nëse vëreni këto simptoma, sigurohuni t'i drejtoheni mjekut tuaj. Ato mund të jenë vendimtare për marrjen në kohë të trajtimit të nevojshëm.

Informohuni për shumë tema të tjera të dobishme në blogun tonë.

Burimi: National Breast Cancer Foundation, INC.