Çfarë është kimioterapia?

Përveç kirurgjisë dhe radioterapisë, kimioterapia është një nga mënyrat më të zakonshme të trajtimit të kancerit. Qëllimi i saj është shkatërrimi i qelizave kancerogjene, dhe mund të përdoret te kanceri primar (që nuk është përhapur), si dhe te kanceri metastatik (që është përhapur).

Edhe pse kimioterapia mund t'i ndihmojë pacientët të mbijetojnë sëmundjen, suksesi i saj varet nga lloji dhe stadi i kancerit, mosha dhe shëndeti i përgjithshëm i pacientit, si dhe nga faktorë të tjerë individualë. Meqë qelizat kancerogjene ndahen shumë më shpejt se qelizat e shëndetshme, barnat kimioterapike janë zhvilluar për të synuar pikërisht qeliza të tilla që rriten shpejt — vetëm ose në kombinim me terapi të tjera.

Qëllimet e kimioterapisë dhe mënyra e aplikimit

Sipas Mayo Clinic, kimioterapia përdor përbërje kimike të fuqishme për të shkatërruar qelizat me rritje të shpejtë në trup. Në rastin më të mirë, këto barna synojnë dhe shkatërrojnë me efikasitet qelizat kancerogjene, çka çon në remision — gjendje në të cilën nuk ka shenja të zbulueshme të sëmundjes. Monitorimi vazhdon edhe pas remisionit për t'u siguruar që kanceri të mos kthehet.

Ekzistojnë disa lloje barnash kimioterapike. Ato ndryshojnë nga mekanizmi i veprimit — disa dëmtojnë ADN-në e qelizës kancerogjene, të tjera pengojnë ndarjen e qelizës — por të gjitha kanë të njëjtin qëllim: shkatërrimin e qelizave kancerogjene.

Mënyra më e zakonshme e aplikimit është infuzioni intravenoz, por përdoren edhe preparate orale, injeksione, si dhe forma lokale (kremra dhe xhel te kanceri i lëkurës).

Qasjet ndaj kimioterapisë

• Kimioterapia adjuvante jepet pas operacionit ose trajtimit tjetër primar, me qëllim shkatërrimin e qelizave mikroskopike kancerogjene që mund të kenë mbetur. Qëllimi është ulja e rrezikut të përsëritjes së sëmundjes. Përdoret më shpesh te kanceri i gjirit, i zorrës së trashë dhe i mushkërive.
• Kimioterapia neoadjuvante jepet para operacionit për të zvogëluar tumorin dhe përmirësuar mundësitë kirurgjikale (p.sh. lumpektomi në vend të mastektomisë).
• Kimioterapia paliative ka për qëllim përmirësimin e cilësisë së jetës dhe lehtësimin e simptomave te format e përparuara ose të pashërueshme të kancerit.

Efektet anësore të kimioterapisë

Meqë kimioterapia synon të gjitha qelizat me rritje të shpejtë — jo vetëm qelizat kancerogjene — mund të ndikojë edhe në qeliza të shëndetshme që ndahen shpejt, si ato në palcën e eshtrave, mukozën e traktit tretës dhe folikulet e flokëve. Efektet anësore më të zakonshme përfshijnë lodhjen, të përzierat, rënien e flokëve, ndryshime të oreksit dhe rritje të ndjeshmërisë ndaj infeksioneve. Ekipi juaj i kujdesit do të monitorojë efektet anësore dhe do të propozojë masa për lehtësimin e tyre.

Si ndihmon testimi gjenomik në vendimin për kimioterapinë

Te kanceri i hershëm i gjirit, jo çdo paciente ka nevojë për kimioterapi. Testet gjenomike MammaPrint® dhe BluePrint® analizojnë biologjinë e tumorit dhe ndihmojnë të identifikohen:

• pacientet që mund të shmangin në mënyrë të sigurt kimioterapinë,
• pacientet që do të kenë përfitim të qartë prej saj,
• tipin optimal të kimioterapisë për tumorin konkret.

Rezultati është terapi më e saktë — më e mençur, jo thjesht më agresive.

Burimi: Agendia — What Is Chemotherapy?